IBAN Dolandırıcılığı Nedir?
IBAN dolandırıcılığı, siber suçluların sahte veya çalıntı banka hesap numaraları aracılığıyla kurbanlardan para transfer ettirdiği dolandırıcılık yöntemidir. İnternetten alışveriş, ikinci el eşya satışı, kiralık konut veya iş ödemelerinde ortaya çıkan bu yöntem Türkiye'de her geçen yıl daha yaygın hale gelmektedir.
IBAN dolandırıcılığının en tehlikeli yönü, parayı gönderdikten sonra geri almanın son derece güç olmasıdır. Bu nedenle ödeme yapmadan önce IBAN'ı doğrulamak kritik önem taşır.
IBAN Dolandırıcılığı Nasıl Yapılır?
1. Sahte Satıcı / Alıcı Yöntemi
Dolandırıcı, Sahibinden, Facebook Marketplace veya Instagram üzerinden gerçek bir ürün satıyormuş gibi ilan verir. Ödeme için IBAN bilgisini paylaşır. Para havale edildiğinde ürün hiçbir zaman gönderilmez, satıcı iletişimi keser.
2. Kiralık Konut Dolandırıcılığı
Piyasa değerinin altında kiralık ev veya işyeri ilanları yayınlanır. "Depozitoyu ve ilk ayı peşin yatırırsanız anahtarı teslim ederim" denerek IBAN'a para gönderilmesi sağlanır. Ödeme yapıldıktan sonra dolandırıcıyla iletişim kesilir.
3. İş İlanı Avansı Dolandırıcılığı
Sahte iş ilanlarında işe başlamak için "güvence bedeli", "ekipman ücreti" veya "eğitim bedeli" adı altında IBAN'a para yatırılması istenir. Ödeme yapılınca iş teklifi geri çekilir.
4. E-posta / Fatura Manipülasyonu (BEC)
Kurumsal düzeyde gerçekleşen bu saldırıda dolandırıcı, tedarikçi veya iş ortağı gibi davranarak faturadaki IBAN bilgisini kendi hesabıyla değiştirir. Muhasebe departmanı habersizce dolandırıcının hesabına ödeme yapar. Türkiye'de özellikle KOBİ'leri etkileyen bu yöntem büyük zararlara yol açabilir.
5. Çalıntı Kimlikle Açılan Hesaplar
Dolandırıcılar çaldıkları kimlik belgeleriyle banka hesabı açar ve bu hesabın IBAN'ını dolandırıcılık işlemlerinde kullanır. Hesap sahibi olan kişi durumdan habersizdir; suç mağdur adına işlenmiş gibi görünür.
Bir IBAN'ın Dolandırıcılıkla İlişkili Olduğu Nasıl Anlaşılır?
- Ödeme yapmadan önce sorgulayın: Karşı tarafın IBAN'ını SahteMi'de sorgulayarak daha önce dolandırıcılık şikayeti alıp almadığını kontrol edin.
- IBAN formatını doğrulayın: Türk IBAN'ları TR ile başlar ve 26 karakter uzunluğundadır (TR + 24 rakam). Format hatalıysa ödeme yapmayın.
- Hesap sahibini doğrulayın: Birçok banka, EFT veya havale sırasında hesap sahibinin adını gösterir. Satıcının adıyla uyuşmuyorsa durdurun.
- Acele ettirme baskısı: "Hemen gönderin, ilan kapanıyor", "Bugün havale yapılmazsa iptal edeceğim" — bu baskı dolandırıcılık sinyalidir.
- Tek iletişim kanalı: Yalnızca mesajlaşma üzerinden iletişim kuran, telefon görüşmesinden kaçınan satıcılara karşı dikkatli olun.
Türk IBAN Formatı ve Doğrulama
Geçerli bir Türk IBAN'ı şu kurallara uymalıdır:
- Uzunluk: Tam olarak 26 karakter
- Başlangıç: TR ile başlar
- Yapı: TR + 2 kontrol hanesi + 5 haneli banka kodu + 1 rezerv hane + 16 haneli hesap numarası
- Checksum: ISO 13616 standardına göre MOD-97 doğrulaması geçmelidir
SahteMi'nin IBAN sorgulama aracı bu doğrulamayı otomatik olarak yapar ve ek olarak topluluk raporlarını kontrol eder.
IBAN Dolandırıcılığından Korunma Yöntemleri
Her Zaman Karşılıklı Teslim Tercih Edin
Yüksek tutarlı alışverişlerde mümkünse yüz yüze buluşarak ödeme yapın. Uzaktan yapılan işlemlerde güvenilir bir ödeme altyapısı (Trendyol, Hepsiburada, GittiGidiyor gibi emanet ödeme sistemleri) kullanan platformları tercih edin.
IBAN'ı Göndermeden Önce Sorgulayın
Tanımadığınız bir kişiye IBAN ile ödeme yapmadan önce mutlaka SahteMi'de sorgulayın. Daha önce dolandırıcılık şikayeti alan IBAN'lar sistemimizde kayıtlıdır.
Banka Havalesinde Alıcı Adını Kontrol Edin
Ödeme yaparken bankanızın gösterdiği hesap sahibi adını mutlaka karşı tarafın kimliğiyle karşılaştırın. Ad uyuşmuyorsa işlemi iptal edin.
Küçük Tutarla Test Gönderin
Yüksek tutarlı bir ödeme yapmadan önce 1-5 TL test transferi yapın ve karşı tarafın parayı alıp almadığını onaylamasını bekleyin. Sahte hesaplar çoğunlukla bu aşamada deşifre olur.
Şirket Ödemelerinde Çift Onay Sistemi Uygulayın
Kurumsal ödemelerde fatura bilgilerindeki IBAN değişikliğini telefon veya yüz yüze görüşmeyle doğrulayın. Yalnızca e-postaya güvenmeyin — BEC saldırıları tam olarak bu açığı hedef alır.
IBAN Dolandırıcılığına Maruz Kaldıysanız Ne Yapmalısınız?
- Bankanızı hemen arayın: İşlem gerçekleştikten sonraki ilk saatler kritiktir. Bankanızın sahtekarlık hattını arayarak transferi durdurmak için müdahale talep edin. Bankalararası işlemlerde karşı bankayla iletişime geçilmesi mümkün olabilir.
- Savcılığa suç duyurusunda bulunun: Banka dekontu, yazışma ekran görüntüleri ve karşı tarafın iletişim bilgileriyle en yakın cumhuriyet savcılığına veya emniyete başvurun.
- BTK'ya bildirin: btk.gov.tr üzerinden ihbarda bulunabilirsiniz.
- SahteMi'ye raporlayın: Dolandırıcının IBAN'ını SahteMi'ye bildirerek başkalarının aynı hesaba para göndermesini önleyin.
Sonuç
IBAN dolandırıcılığına karşı en etkili yöntem; ödeme yapmadan önce araştırmak, hesap sahibini doğrulamak ve şüpheli IBAN'ları sorgulamaktır.
Herhangi bir IBAN'ı ödeme yapmadan önce SahteMi üzerinden ücretsiz sorgulayabilirsiniz. Topluluk raporları ve kara liste veritabanımızla saniyeler içinde risk değerlendirmesi yapın.
